გლობალური მიწოდების ჯაჭვების რღვევები გეოეკონომიკური ფრაგმენტაციის პირობებში: FIGARO-ზე დაფუძნებული მაკროეკონომიკური ქსელური ანალიზი
საკვანძო სიტყვები:
გლობალური მიწოდების ჯაჭვების რღვევები, გეოეკონომიკური ფრაგმენტაცია, კონფრონტაციული გლობალიზაცია, დანახარჯები-გამოშვების ანალიზი, ქსელური ანალიზი, მაკროეკონომიკური მდგრადობაანოტაცია
სტატიაში განხილულია გლობალური მიწოდების ჯაჭვების რღვევებით გამოწვეული მაკროეკონომიკური შედეგები გეოეკონომიკური ფრაგმენტაციისა და კონფრონტაციული გლობალიზაციის გაძლიერების პირობებში. ყურადღება გამახვილებულია იმაზე, თუ როგორ ცვლის გეოპოლიტიკური დაძაბულობა, ტექნოლოგიური ფრაგმენტაცია, სანქციები, ენერგეტიკული შოკები და პანდემიის შემდგომი რესტრუქტურიზაციის პროცესები გლობალური საწარმოო ქსელების სტრუქტურას და როგორ ზრდის ეკონომიკური სისტემების მოწყვლადობას. განსაკუთრებული ადგილი ეთმობა საერთაშორისო დანახარჯები-გამოშვების ანალიზისთვის შექმნილი FIGARO-ს (Full International and Global Accounts for Research in Input-Output Analysis) ჩარჩოს გამოყენებას, რომლის მეშვეობითაც გამოვლენილია სტრუქტურული ურთიერთდამოკიდებულებები, სტრატეგიული მოწყვლადობები და გლობალური შოკების გავრცელების მექანიზმები ქვეყნებსა და ეკონომიკის სექტორებს შორის.
ნაშრომის მეთოდოლოგიურ საფუძველს წარმოადგენს გლობალური ღირებულების ჯაჭვების თეორია, ქსელური ეკონომიკის კონცეფციები და დანახარჯები-გამოშვების ანალიზის ინსტრუმენტები. 2010–2023 წლების FIGARO-ს მონაცემთა ბაზის საფუძველზე, რომელიც მოიცავს 49 ქვეყანასა და ეკონომიკის 21 სექტორს, გამოყენებულია საკუთარი ვექტორის ცენტრალურობის (Eigenvector Centrality) ანალიზი გლობალურ ეკონომიკაში სისტემურად უმნიშვნელოვანესი მომწოდებლების გამოსავლენად. მიღებული შედეგები ადასტურებს ჩინეთის დამამუშავებელი მრეწველობის წამყვან პოზიციას მსოფლიო მიწოდების ქსელებში და წარმოაჩენს ამერიკის შეერთებული შტატების ფინანსური, ტექნოლოგიური და პროფესიული მომსახურების სექტორების მზარდ მნიშვნელობას. კვლევის შედეგები ასევე ცხადყოფს, რომ COVID-19-ის პანდემიამ, ენერგეტიკულმა კრიზისებმა და გეოპოლიტიკურმა კონფლიქტებმა დააჩქარა გლობალური საწარმოო სისტემების ტრანსფორმაცია და მნიშვნელოვნად გაზარდა მდგრადობაზე ორიენტირებული ეკონომიკური პოლიტიკის როლი.
დასაბუთებულია, რომ FIGARO-ზე დაფუძნებული ქსელური ანალიზი ეფექტიანი მეთოდოლოგიური ინსტრუმენტია მაკროეკონომიკური მდგრადობის, სტრატეგიული დამოკიდებულებებისა და მცირე ღია ეკონომიკების მოწყვლადობის შესაფასებლად გლობალური გაურკვევლობის პირობებში. მიღებული შედეგები ხელს უწყობს მსოფლიო ეკონომიკაში მიმდინარე სტრუქტურული ცვლილებების სიღრმისეულ გააზრებას და ქმნის ანალიტიკურ საფუძველს მიწოდების ჯაჭვების მდგრადობის, წარმოების რელოკალიზაციის (reshoring) პროცესებისა და გეოეკონომიკური რისკების შეფასებისათვის.
წყაროები
Acemoglu, D., Akcigit, U., & Kerr, W. R. (2016). Networks and the macroeconomy: An empirical exploration. In M. Eichenbaum & J. A. Parker (Eds.), NBER Macroeconomics Annual 2015 (Vol. 30, pp. 273–335). University of Chicago Press. https://doi.org/10.1086/685961
Aiyar, S., Chen, J., Ebeke, C. H., Garcia-Saltos, R., Gudmundsson, T., Ilyina, A., Kangur, A., Kunaratskul, T., Rodriguez, S. L., Ruta, M., Schulze, T., Soderberg, G., & Trevino, J. P. (2023). Geoeconomic fragmentation and the future of multilateralism (Staff Discussion Notes No. 2023/001). International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9798400229046.006
Alves, L. G. A., Mangioni, G., Rodrigues, F. A., Panzarasa, P., & Moreno, Y. (2022). The rise and fall of countries in the global value chains. Scientific Reports, 12, 9086. https://doi.org/10.1038/s41598-022-12067-x
Attinasi, M. G., Balatti, M., Mancini, M., & Metelli, L. (2021). Supply Chain Disruptions and the Effects on the Global Economy. ECB Economic Bulletin, 8. https://www.ecb.europa.eu/press/economic-bulletin/focus/2022/html/ecb.ebbox202108_01.en.html
Bai, X., Fernández-Villaverde, J., Li, Y., & Zanetti, F. (2024). The Causal Effects of Global Supply Chain Disruptions on Macroeconomic Outcomes: Evidence and Theory. NBER Working Paper No. 32098. https://doi.org/10.3386/w32098
Bedianashvili, G. (2023). Macrosystemic challenges of uncertainty under the conditions of confrontational globalization. Bulletin of the Georgian National Academy of Sciences, 17(2), 174-179. http://science.org.ge/bnas/t17-n2/26_Bedianashvili_Economics.pdf
Bedianashvili, G. (2025). Macroeconomic effects of disruptions in global supply chains under conditions of confrontational globalization. In E. Mekvabishvili & G. Bedianashvili (Eds.), Economic Science and the Economy of Georgia (pp. 224-233). Universal (in Georgian). https://www.researchgate.net/publication/396975492
Conteduca, F. P., Mancini, M., Romanini, G., Giglioli, S., Borin, A., Attinasi, M. G., Boeckelmann, L., & Meunier, B. (2025). Fragmentation and the future of GVCs (Questioni di Economia e Finanza [Occasional Papers] No. 932). Bank of Italy. https://www.bancaditalia.it/pubblicazioni/qef/2025-0932/QEF_932_25.pdf
Criscuolo, C., & Timmis, J. (2018). GVC centrality and productivity: Are hubs key to firm performance? (OECD Productivity Working Papers No. 14). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/aa68df4b-en
European Commission. (2023). Annual report on the single market: Performance and developments. Publications Office of the European Union. https://circabc.europa.eu/ui/group/.../directlink-to-specific-file.pdf
Eurostat. (2007). The European Union labour force survey: Methods and definitions (2007 ed.). Publications Office of the European Union. https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/657bb655-c95a-11ee-95d9-01aa75ed71a1
Eurostat. (2008). NACE Rev. 2: Statistical classification of economic activities in the European Community (Methodologies and Working Papers; Product Code KS-RA-07-015). Office for Official Publications of the European Communities. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-manuals-and-guidelines/-/ks-ra-07-015
Eurostat. (2021, May 26). FIGARO – Integrated global accounts for economic modelling. European Commission. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/edn-20210526-1
Eurostat. (n.d.). FIGARO (Full International and Global Accounts for Research in Input-Output Analysis): Documentation and methodological resources. European Commission CIRCABC Repository. Retrieved May 31, 2026, from https://circabc.europa.eu/ui/group/cec66924-a924-4f91-a0ef-600a0531e3ba/library/a22ec2c0-8545-4e6c-b539-070f112edb8c
Farrell, H., & Newman, A. L. (2019). Weaponized interdependence: How global economic networks shape state coercion. International Security, 44(1), 42-79. https://doi.org/10.1162/isec_a_00351
Georgieva, V. (2025). Production network features of industrial policy (IMF Working Paper No. 2025/023). International Monetary Fund. https://www.imf.org/en/publications/wp/issues/2025/01/18/production-network-features-of-industrial-policy-560279
Miller, R. E., & Blair, P. D. (2009). Input-Output Analysis: Foundations and Extensions (2nd ed.). Cambridge University Press. http://digamo.free.fr/io2009.pdf
Panon, L., Lebastard, L., Mancini, M., Borin, A., Essers, D., Linarello, A., Caka, P., Cariola, G., Gentili, E., Padellini, T., Requena, F., & Timini, J. (2024). Inputs in distress: Geoeconomic fragmentation and firms’ sourcing (Working Paper Series No. 2992). European Central Bank. https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpwps/ecb.wp2992~ccb9cb4a80.en.pdf
Papava, V. (2022, March 31). On the main challenges of the architecture transformation of the world economy. Eurasia Review. https://ssrn.com/abstract=4076210
Papava, V. (2024). Globalization with economic security and “glocalization”. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4806388
Papava, V., & Bedianashvili, G. (2024). Social and Economic Resilience in Conditions of Confrontational Globalization and Uncertainty. Bulletin of the Georgian National Academy of Sciences, 18(3), 174-180. http://science.org.ge/bnas/t19-n4/30_Papava_Economics.pdf
Papava, V., & Bedianashvili, G. (2025). Trade War and Disruptions in Global Supply Chains in an Era of growing Uncertainty. Bulletin of the Georgian National Academy of Sciences, 19(4), 207-212. https://ssrn.com/abstract=6090907
Santacreu, A. M., & LaBelle, J. (2022). Global supply chain disruptions and inflation during the COVID-19 pandemic. Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 104(2), 78–91. https://doi.org/10.20955/r.104.78-91
Sargent, T. J., & Stachurski, J. (n.d.). Input-Output models. In Introduction to Economic Modeling. Retrieved May 29, 2026, from https://intro.quantecon.org/input_output.html
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
საავტორო უფლებები (c) 2026 ბიზნესი და კანონმდებლობა
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
